TÜP BEBEK TEDAVİSİNDE KULLANILAN İLAÇLAR VE OVULASYON

Tüp bebek tedavisinde kullanılan ilaçların isimleri az çok belli olmasına karşın kullanılan ilaçların türü,ismi ve dozu tedavi olacak hastaya göre değişiklik gösterebilmektedir. Bu sebeple bu ilaçlar kesinlikle hastaya özel olarak doktor tarafından yazılmalıdır. Hastaların birbirinin ilacını kullanmamasında fayda vardır. beklenmeyen bir durum söz konusu olursa çekinmeden doktorunuzu arayınız.

Lucrin (GnRH analogları) Bu grup ilaçlar, normalde beyinde salgılanan ve yumurtalıkları uyaran LH ve FSH hormonlarını kontrol altına almak için kullanılır. Bu şekilde hem yumurtalık ların uyarılması bizim denetimimize girer, hemde gelişen follikül lerin vaktinden önce çatlamaları önlenmiş olur. Tüp bebek için en önemli ilaçtır.

Cetrotide, Orgalutran (GnRH antagonistleri): Foliküllerin yumurta toplama zamanına kadar çatlamadan kalabilmesi için göbekaltı veya bacaktan ciltaltı enjeksiyonu şeklinde kullanılır. Tüp bebek te lucrin alternatifi ilaçlardır.

Puregon, Gonal-F, Menogon Tüp bebek te yumurta sayısını artırmak ve gelişimi desteklemek amacıyla kullanılırlar. İlaç toz ve sulandırıcı içeren ampullerden oluşur, etken madde toz kısmındadır. Adetle başlanıp yumurtalar istenilen olgunluğa ulaşana kadar yaklaşık 10-14 gün süreyle, enjeksiyon şeklinde uygulanır. Vücut için gerekli dozun ayarlanabilmesi için, ultrason ve hormon ölçümleri ile takip altında kullanılmalıdırlar.

Pregnyl, Profasi (HCG): Folliküller istenilen büyüklüğe ulaştığında, yumurtaların döllenebilir olgunluk safhasına geçmelerini sağlamak için kullanılır. Kullanımını takiben belli bir süre sonra folliküllerin çatlayıp yumurtlamanın gerçekleşmesine neden olur. Bu nedenle ilacın kullanımı ve yumurtaların toplanma saatlerine dikkatle uyulmalıdır. Tüp bebek tedavisinde yapılış saati özellikle dikkat edilmesi gereken ilaçtır.

Progesteron, Utrogestan, Crinone: Yumurtaların toplandığı gün başlanılan bu ilaç, rahimin gebeliğe hazırlanması için kullanılır, gebelik testinin pozitif çıkması halinde gebelik 12 haftalık olana kadar devam edilir. Tüp bebek ile oluşan gebeliği mutlaka desteklemek gerekmektedir.

Kullanılacak ilaçlar tedavi siklusunun başında belirlenerek, reçete düzenlenir ve gerekli ilaçların tedaviye hazırlık döneminde temin edilmesi istenir.

İLAÇLAR: Olgun yumurtalar elde etmek için birtakım ilaçlar kombine olarak kullanılır. Her hastanın kişisel özelliklerine göre değişik ilaç rejimleri kullanılır. Ancak, çoğu rejimler aşağıda adı geçen ilaç gruplarını içerir.

1)Bu ilaçlara GnRH analogları adı verilir ve down regulation dediğimiz, hipofiz bezinin doğal olarak FSH ve LH üretimini kısarak, olgunlaşmakta olan folliküllerin erkenden bozulmalarını önleyerek çok önemli bir yer tutarlar.

• Decapeptyl : Günlük veya tek kez yapılan enjeksiyonlar.
• Suprefact : Burun spreyi şeklinde uygulanır.
• Suprecur : Burun spreyi şeklinde uygulanır.
• Lucrin : Günlük veya tek kez yapılan enjeksiyonlar.
• Synarel : Burun spreyi şeklinde uygulanır.
• Zoladex : Tek enjeksiyon olarak uygulanır.

2) Metrodin, Follegon saf FSH, Pergonal, Humegon, Menogon ise FSH ve LH hormonlarını beraber içerir ve bunlar günlük enjeksiyonlarla follikül gelişimini uyarırlar.

3) Pregnyl, Profasi ve Choragon ise HCG denen hormonu içerir ve yumurta alımı işleminden 2 gün önceki gece uygulanır. Bu hormonun etkisi büyümüş folliküller içerisindeki yumurtaları olgulaştırarak döllenmeye hazır hale getirmek ve aynı zamanda progesteron salgılanmasını başlatmaktır.

4) Progesteron: Yumurta toplanmasından sonra bu hormon vajinal fitiller şeklinde uygulanır. Alternatif olarak, günlük enjeksiyonlar olarak da kullanılabilir. Bu ilacın amacı endometrium denen rahmin iç duvarını embriyoların yuvalanmasına hazırlamaktır. Bazen ek olarak hormonal destek olarak HCG enjeksiyonları da kullanılabilir.

Bu ilaçlar, gebelik olmasa bile adetinizi geciktirebilir. Bu nedenle embriyo transferinden 12-14 gün sonra kanda B-HCG hormonu ölçülerek gebelik saptanmalıdır.

Tedavi nasıl yapılmaktadır?

Tedaviye hazırlık dönemi sırasında 1-2 aylık doğum kontrol hapı (Microgynon, Desolett, Ginera vs) kullanılır. Doğum kontrol hapları, sonra kullanılacak yumurtlama ilaçlarına yumurtalıkların vereceği cevabı arttıracaktır. Takiben burun spreyi (Suprefact) veya Decapeptyl, Lucrin, Zoladex gibi enjeksiyonlara genellikle adet kanamasının ortalama 1 hafta öncesinden (Uzun Protokol), bazı durumlarda ise adetin 1. günü (Kısa Protokol) başlanır. Bu ilaçlara başlayacağınız tarihi doktorunuz belirleyecektir.

Uzun protokolde ilacın başlangıcından 2 hafta kadar sonra ilk Pazartesi veya Salı sabahı vajinal ultrason tetkiki ve E2 ölçümü için randevu verilecektir. Ultrason tetkiki oldukça kolay ve hızlı olup boş mesane ile uygulanır ve yumurta uyarılmasına başlanmadan önce rahim ve yumurtalıklarda bir sorun olup olmadığına bakılır. Kanda E2 ölçümünün sonucu ve ilaç dozajlarının bildirilmesi ile bir sonraki randevunuzun ayarlanması için aynı gün öğleden sonra veya ertesi sabah Koordinatör Hemşire ile telefonla görüşmeniz gerekecektir. Ultrason normal ve E2 seviyeniz gereken düşüklükte ise Metrodin, Pergonal vs ile yumurta uyarılmasına başlanabilir.

Çoğu zaman Metrodin, Pergonal vs. enjeksiyonlarına genellikle Çarşamba-Cuma günleri arası akşam üzeri başlanır ve günde bir kez uygulanır. Size bu enjeksiyonları hangi dozda, nasıl ve kaç gün uygulayacağınız bildirilecektir. Gerekirse bir randevu alıp görüşerek daha detaylı bilgi alabilirsiniz. Bu sırada bir sonraki randevunuz da verilecektir. Bu muhtemelen enjeksiyonları 5 gün yaptırdıktan sonraki sabah olacaktır. Bu vizitte yine kısa süren bir vajinal ultrason incelemesi ile follikül gelişimi izlenecek ve kanda E2 ölçülecektir.

Folliküller yeterli büyüklüğe gelmiş ve E2 seviyesi uygun ise, size artık HCG 10.000 U olarak (Pregnyl, Profasi veya Choragon ) verilebilir. Bu enjeksiyonu yumurta toplanması işleminden 34-36 saat öncesinde yaptırmak çok önemlidir. Bu genellikle işlemin 2 gün öncesinin gecesi olacaktır. Enjeksiyonun tam zamanını Koordinatör Hemşire size bildirecektir.

TEDAVİ SİKLUSUNUN İPTALİNİ GEREKTİREN SEBEPLER:

1) Birkaç günlük Metrodin,Pergonal vs. kullanımından sonra follikül gelişimi hiç olmaz veya çok zayıf ise size tedaviyi iptal etmeniz tavsiye edilebilir. Daha sonra ne yapılabileceği hususunda aynı gün veya daha sonraki bir vizitte tartışılabilir. Genellikle tavsiyeler ya Metrodin, Pergonal vs. dozajını yükseltme ve/veya kısa protokole dönmektir.

2) Metrodin, Pergonal vs enjeksiyonlarına aşırı cevap vermiş ve şiddetli OHSS riski mevcut ise, siklus iptali bir seçenektir ve bu konu da tartışılacaktır. Siklus iptali durumunda ileride planlanacak strateji geliştirilecektir.